Jezioro Starachowickie, zwane też Zalewem Pasternik, to sztuczny zbiornik wodny rozciągający się w zachodniej części Starachowic. Powstał ponad sto lat temu, w 1920 roku, na rzece Kamiennej i przez dekady pełnił funkcję rezerwuaru wód przemysłowych dla lokalnych zakładów. Dziś to miejsce zupełnie inne – spokojny zakątek dla spacerowiczów, wędkarzy i miłośników obserwacji ptaków, który łączy rekreację z ciekawymi walorami przyrodniczymi.
Całkowita powierzchnia zbiornika to ponad 52 hektary, z czego lustro wody zajmuje około 42 hektarów. Grobla dzieli jezioro na dwie wyraźne części: rekreacyjną, gdzie koncentruje się życie turystyczne, oraz ujęciową, bardziej dziko wyglądającą i cichszą.
- fantastyczne miejsce dla ornitologów
- piękne zachody słońca
- łatwy dostęp z dworca
- szlaki piesze i rowerowe
- idealne na wędkowanie
Historia przemysłowego zbiornika
Budowa jeziora w 1920 roku wiązała się z rozwojem przemysłu w Starachowicach. Zbiornik miał zapewniać wodę dla zakładów produkcyjnych, które stanowiły serce gospodarcze miasta. Przez siedem dekad pełnił tę rolę bez zastrzeżeń, aż do 1996 roku, kiedy zakończono jego eksploatację jako rezerwuaru przemysłowego.
Zmiana funkcji otworzyła nowe możliwości. Jezioro stopniowo przekształcało się w miejsce wypoczynku, choć ograniczono jego funkcję retencyjną. Co ciekawe, dawne przemysłowe pochodzenie nie przeszkodziło naturze – zbiornik szybko stał się domem dla wielu gatunków roślin i ptaków wodnych.
Ptasie eldorado w centrum miasta
Nie każdy wie, że część jeziora – dokładnie 12,6 hektara – została ustanowiona użytkiem ekologicznym podlegającym ochronie prawnej. Decyzja Rady Miejskiej w Starachowicach wynikała z wyjątkowego bogactwa przyrodniczego tego miejsca.
Od wczesnej wiosny do późnej jesieni zbiornik pełni rolę punktu odpoczynku na trasie ptasich wędrówek. Ptaki migrujące z zimowisk i na zimowiska chętnie zatrzymują się nad Pasternikiem. W sezonie lęgowym gnieździ się tu rocznie około 25 gatunków ptaków. To sprawia, że jezioro przyciąga miłośników ornitologii z całego regionu, którzy przyjeżdżają z lornetkami i aparatami fotograficznymi.
Jezioro Starachowickie znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie dworców PKP i PKS – to jeden z niewielu zbiorników wodnych w Polsce, do którego można dojść pieszo prosto z dworca kolejowego w kilka minut.
Co można robić nad jeziorem
Wokół zbiornika ciągną się alejki spacerowe, które nadają się na relaksujące przechadzki o każdej porze dnia. Szczególnie polecane są wizyty o zachodzie słońca, kiedy tafla wody odbija ciepłe kolory nieba i tworzy fotogeniczne widoki. Trasa wokół jeziora nie jest długa, ale wystarczająca na spokojny spacer z rodziną czy z psem.
Dla osób szukających bardziej aktywnego wypoczynku dostępne są szlaki turystyczne – piesze i rowerowe – prowadzące przez tereny wokół jeziora. Jeden z popularniejszych prowadzi do Rezerwatu Wykus, oddalonego o niecałe 12 kilometrów. To trasa o umiarkowanym stopniu trudności, która zajmuje około trzech godzin marszu.
Wędkarze znajdą tu swoje miejsce na ziemi. Jezioro Starachowickie słynie jako dobry punkt do łowienia, zarówno dla tych, którzy cenią spokojne siedzenie z wędką, jak i dla polujących na większe okazy. W zbiorniku można złowić różne gatunki ryb, choć konkretne informacje o zasadach wędkowania i wymaganych zezwoleniach warto sprawdzić na miejscu lub w lokalnych kołach wędkarskich.
Dla kogo to miejsce
Jezioro sprawdzi się przede wszystkim jako miejsce na krótki, kilkugodzinny wypad. Rodziny z dziećmi znajdą tu przestrzeń do spacerów i zabawy na świeżym powietrzu, choć nie ma tu rozbudowanej infrastruktury plaż czy placów zabaw. To raczej miejsce na kontakt z naturą niż zorganizowany wypoczynek.
Miłośnicy ptaków będą usatysfakcjonowani różnorodnością gatunków, zwłaszcza w okresie migracji. Warto zabrać lornetkę i trochę cierpliwości. Wędkarze docenią spokój i możliwość złowienia czegoś ciekawego bez konieczności wyjazdów daleko za miasto.
Jezioro nie jest typową atrakcją turystyczną z biletami i przewodnikami. To po prostu ładny zbiornik wodny, który mieszkańcy Starachowic wykorzystują do codziennego wypoczynku, a przyjezdni mogą włączyć w trasę zwiedzania regionu świętokrzyskiego.
Lokalizacja i dojazd
Jezioro leży w zachodniej części Starachowic, przy ulicy Kieleckiej, w bezpośrednim sąsiedztwie dworców PKP i PKS. To wyjątkowo wygodna lokalizacja – po przyjeździe pociągiem czy autobusem wystarczy kilka minut spacerem, by znaleźć się nad wodą.
Dla zmotoryzowanych dojazd jest równie prosty. Starachowice leżą przy drodze krajowej nr 42 łączącej Piotrków Trybunalski z Sandomierzem. Z Kielc to około 40 kilometrów, z Warszawy około 160 kilometrów. Parking znajduje się w pobliżu jeziora, choć w weekendowe dni może być zatłoczony.
Rowerzyści docenią fakt, że przez Starachowice przebiegają szlaki rowerowe łączące miasto z innymi atrakcjami regionu. Jezioro może stanowić punkt startowy lub przystanek na dłuższej trasie.
Informacje praktyczne
Wstęp: bezpłatny, teren dostępny cały rok, przez całą dobę
Czas zwiedzania: na spacer wokół jeziora wystarczy godzina, dwie godziny to komfortowy czas na spokojny wypoczynek z możliwością obserwacji ptaków
Parking: dostępny w pobliżu zbiornika, bezpłatny
Infrastruktura: alejki spacerowe, ławki, brak rozbudowanego zaplecza gastronomicznego czy sanitarnego
Kąpiel: warto sprawdzić aktualne informacje dotyczące możliwości kąpieli – jako dawny zbiornik przemysłowy może mieć ograniczenia
Wędkowanie: możliwe, należy sprawdzić zasady i wymagane zezwolenia w lokalnych kołach wędkarskich
W okresie wiosennych i jesiennych migracji ptaków nad jeziorem można zaobserwować gatunki, które w innych porach roku w ogóle tu nie występują – to dobry moment dla pasjonatów fotografii przyrodniczej.
Jezioro Starachowickie nie pretenduje do miana wielkiej atrakcji turystycznej, ale ma swój spokojny urok. To miejsce na oddech, krótki spacer i chwilę kontaktu z naturą bez konieczności planowania całodniowej wyprawy. Warto zajrzeć, jeśli jesteś w okolicy – zwłaszcza że dojazd jest banalnie prosty.