w , ,

Co warto zobaczyć w Starachowicach? Najlepsze atrakcje

Starachowice to miejscowość położona pomiędzy Górami Świętokrzyskimi i Przedgórzem Iłżeckim. Miasto znajduje się w dolinie rzeki Kamiennej, a otaczają je lasy, będące pozostałością po Puszczy Świętokrzyskiej. Poznaj burzliwe losy miasta i sprawdź co warto zobaczyć w Starachowicach.

Jak to się stało, że małe miasteczko zyskało miano dużego ośrodka motoryzacyjnego?

Starachowice zyskały prawa miejskie zaledwie 400 lat temu, a wcześniej nosiły nazwę Wierzbnik. Ważnym wydarzeniem w historii miasteczka było wybudowanie w dwudziestoleciu międzywojennym fabryki sprzętu artyleryjskiego i amunicji. Zakłady Starachowickie, bo tak ją nazywano uczyniły miasto ważnym ośrodkiem przemysłu zbrojeniowego. Wszystko zmieniło się po wojnie, ponieważ wtedy zakończono produkcję artylerii, a trzy lata później otworzono fabrykę samochodów ciężarowych STAR, którą nazwano imieniem Feliksa Dzierżyńskiego. Był to pierwszy taki zakład w całej Polsce, dał pracę dziesiątkom tysięcy robotników i ponownie rozwinął miasto. Przez następne pół wieku Starachowice były istotnym ośrodkiem motoryzacyjnym. Wszystko załamało się po zmianie ustroju na przełomie lat 80. i 90. XX w. Wtedy fabrykę przejął niemiecki koncern MAN. Do dziś są w niej produkowane autobusy.

Starachowice – co warto zobaczyć w mieście?

Jednym z najważniejszych zabytków w Starachowicach jest Zespół Zakładu Wielkopiecowego. Jego powstanie datuje się na rok 1818, w którym Stanisław Staszic wymyślił strategię „ciągłego zakładu fabryk żelaznych na rzece Kamiennej”. Później plan modyfikowali jeszcze Fryderyk Lempe oraz Filip Girad. W ten sposób w latach 1836 – 1841 w miejscu dawnej fabryki, powstał nowy zakład wielkopiecowy. Znajdowały się w nim trzy ogromne piece do przetapiania stali. W ramach modernizacji, w 1899 roku do zakładu trafił nowy piec na koks, który zastąpił wszystkie poprzednie. Zakład zyskiwał coraz więcej zleceń, dlatego trzydzieści lat później powiększono „Wielki Piec”. W takim rozmiarze zachował się do chwili obecnej. Dziś na terenie fabryki mieści się miejsce, które zdecydowanie warto zwiedzić w Starachowicach, czyli Muzeum Przyrody i Techniki „Ekomuzeum” im. Jana Pazdura.

Starachowice – zwiedzanie Muzeum Przyrody i Techniki „Ekomuzeum” im. Jana Pazdura

Muzeum w Starachowicach doskonale łączy ze sobą elementy przyrody oraz techniki. Obok śladów dinozaurów można zobaczyć przejeżdżającą ciężarówkę MAN. W zasobach muzeum znajduje się duża kolekcja śladów prehistorycznych gadów i płazów, które odnaleziono w województwie świętokrzyskim. Niektóre z nich robią szczególne wrażenie, ponieważ oprócz odcisków łap, można zobaczyć również ślady pazurów oraz gadzią skórę, którą pokrywały liczne łuski.

W Starachowicach warto zobaczyć również drugą część muzeum, która jest poświęcona technice. W jej sercu znajduje się wspomniany już piec, który służył do wytopu żelaza, pochodzący z 1899 roku. Ciekawym eksponatem Muzeum Techniki w Starachowicach jest także jedna z największych na całym globie maszyna parowa. Przywieziono ją do miasta z Wystawy Światowej w Paryżu w 1889r. Muzeum z pewnością zaciekawi również fanów motoryzacji. Są w nim bowiem zaprezentowane pierwsze modele aut marki Star, czyli najsłynniejszych polskich samochodów ciężarowych. Największą atrakcją zdaje się być terenowy Star 266R, który ponad 30 lat temu jechał w X Rajdzie Paryż-Dakar.

Archeopark – to warto zobaczyć w Starachowicach?

Jedną z części Muzeum w Starachowicach stanowi Archeopark, czyli osada przedstawiająca życie hutników w starożytności. W tym miejscu można zobaczyć jak od początku do końca przebiegał proces produkcji żelaza. Można zajrzeć do „kopalni”, z której wyciągano rudę, na piecowisko dymarskie, gdzie wytapiano metal oraz do chaty kowala, który przekuwał metal. Godne uwagi są również chaty złotnika, tkacza i bursztynnika czy pogańska świątynia znajdująca się na pograniczu osady. Co ciekawe, każdego roku w maju w Archeoparku odbywa się Piknik Archeologiczny „Żelazne Korzenie”, podczas którego można obserwować w jaki sposób żyli mieszkańcy wioski.

W Starachowicach warto zobaczyć budynek administracyjny dozorcy hutniczego

Jednym ze słynnych zabytków, które warto zobaczyć w Starachowicach jest budynek administracyjny dozorcy hutniczego. Kiedy zakłady górniczo-hutnicze zostały przejęte przez Bank Polski w mieście znacznie rozwinął się przemysł. Wybudowano zakład hutniczy, a jego pracownicy musieli mieć gdzie mieszkać, dlatego powstały domy dla pracowników. Potrzebny był również budynek administracyjny Dozorcy Hutniczego. Wyglądem przypomina on prowincjonalny polski dworek jakie budowano w XIX wieku. Parterowy, zbudowany z łupanego kamienia z elementami drewnianej dobudowy. Piwnice w budynku mają łukowe sklepienia, a dach jest dwuspadowy. Dziś budynek Dozorcy jest zarządzany przez PTTK w Starachowicach. Z pewnością jest to miejsce, które warto zwiedzić w Starachowicach.

Starachowice – zwiedzanie Cmentarza Żydowskiego (Kirkutu)

Kirkut, czyli Cmentarz Żydowski jest bardzo ważnym elementem w historii kultury Starachowic. Jest również ważnym zabytkiem dla kultury judaizmu. Szacuje się, że cmentarz powstał około 1891 roku. W związku z tym, że w mieście było coraz więcej społeczności żydowskiej, trzeba było go powiększyć, co stało się w 1931 roku. Kirkut podczas II wojny światowej zdewastowali hitlerowcy. Do dziś zachowało się na nim 400 nagrobków, na których widnieją inskrypcje w języku hebrajskim, ruiny ohelu oraz jidysz. Pozostała również niewielka część pierwotnego ogrodzenia. Niestety zwiedzanie w Starachowicach cmentarza żydowskiego jest niemożliwe, ze względu na zamkniętą kłódkę w bramie. Jednak warto zobaczyć go chociaż zza ogrodzenia. Macewy (groby) tworzą kształt lapidarium. Najstarszy z nich jest datowany na rok 1893. Na cmentarzu chowano również zmarłych ze starachowickiego getta, w którym znajdowali się także Żydzi z Łodzi czy Płocka.

Ciekawe miejsca Starachowice – Kościół Parafialny p.w. Świętej Trójcy

Jednym z najstarszych zabytków, które warto zobaczyć w Starachowicach jest Kościół Parafialny p.w. Świętej Trójcy. Świątynia powstała w 1681 roku, a ufundował ją opat Klasztoru O. Benedyktynów. W pierwszych latach swojego istnienia kościół miał jedną nawę i półkoliste prezbiterium, a jego ściany były wzmocnione filarami. Kilkaset lat później budowlę znacznie powiększono. Nawa główna została przedłużona, a od strony północnej dostawiono kaplicę, którą sfinansowali fabrykanci Michałowscy. Na początku XX wieku w nawach bocznych wybudowano dodatkowe ołtarze i wzbogacono je dodatkowymi dekoracjami. W latach 50. – 80. XX w. dobudowano ogrodzenie, plebanie oraz dzwonnicę. Elementem, który warto zobaczyć w Starachowicach jest znajdujący się wewnątrz kościoła barkowy ołtarz, którzy przetransportowano z klasztoru benedyktynów na św. Krzyżu. Wewnątrz kościoła wisi tablica upamiętniająca poetę Leopolda Staffa i jego żonę, którzy otrzymali schronienie w kościele, gdy po upadku powstania warszawskiego wysiedlono ich z Warszawy.

Ciekawe miejsca Starachowice – Kolej Dojazdowa

Miejscem, które koniecznie trzeba zobaczyć w Starachowicach jest miastowa Kolej Dojazdowa. Powstała na koniec XIX wieku jako sieć kolei wąskotorowych. Jej celem było połączenie Wielkiego Pieca z kopalniami żelaza i ładowniami drewna. Długość kolei wynosiła 60 km. Po II wojnie światowej część torowiska wykorzystano do budowy trasy PKP pomiędzy Starachowicami a Iłżą, na której odbywał się ruch pasażerski oraz towarowy. Każdego dnia trasę przemierzało nawet 6-7 składów wożących pracowników z zakładów produkcyjnych. W połowie lat 70. XX w. rozwinął się transport samochodowy, który zmniejszył ilość kursów kolejki, aż w 1994 roku została zamknięta.

Obecnie wartym uwagi obiektem zwiedzania w Starachowicach jest kolejka turystyczna, która jeździ na trasie Starachowice Wschodnie Wąskotorowe oraz Lipie i Iłża. Od czerwca do końca września na trasie jeździ kilka składów, które przewożą turystów przez piękny region Puszczy Iłżeckiej. Atrakcja cieszy się dużym zainteresowaniem szczególnie wśród dzieci.

Bukmacherka czyli jak grać żeby wygrać?

Atrakcje dla dzieci w Starachowicach